تاریخ انتشار : ۱۰:۲۰ ۱۴۰۴/۱۱/۲۷

  دسته : آموزش

 

برای شکستن چرخه تروما، ابتدا باید تعریفی دقیق از آنچه «تروما» می‌نامیم، ارائه دهیم. طیف وسیعی از تجربیات در زندگی وجود دارد که به عنوان آسیب‌زا (تروماتیک) واجد شرایط هستند؛ برخی منجر به ایجاد اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) می‌شوند و برخی دیگر خودبه‌خود بهبود می‌یابند. خوشبختانه، آگاهی رو‌به‌رشدی وجود دارد مبنی بر اینکه تروما فراتر از تجربیات جنگ و تعرض جنسی است و می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر سلامت روان و بهزیستی کسانی که آن را تجربه کرده‌اند، داشته باشد.

تعریف تروما:

در اینجا ما تروما را به عنوان یک تجربه طاقت‌فرسای زندگی، یک رویداد واحد، یا یک رخداد مستمر تعریف می‌کنیم که شامل ترس، درماندگی، خیانت یا تعرض است و حس اعتماد و امنیت فرد در جهان را مختل می‌کند. به عبارت دیگر، تمرکز ما بر ترومای ارتباطی (Relational Trauma) یا PTSD پیچیده (Complex PTSD) است.

پس از شناسایی تروما، چهار گام کلیدی وجود دارد که به افراد کمک می‌کند تا از تجربه طاقت‌فرسای خود بهبود یابند. این چهار گام که در زبان انگلیسی با حرف T آغاز می‌شوند (The four Ts)، عبارتند از:

1. قدردانی (Thanking) از واکنش تروما.
2. اعتماد (Trusting) به توانایی درونی برای بهبودی.
3. دگرگونی (Transforming) و رهاسازی آنچه دیگر به کار نمی‌آید.
4. بازپس‌گیری (Taking back) قدرت با فراتر رفتن از تروما و انتخاب مسیر بخشش

۱. قدردانی از واکنش تروما (Thanking)

زمانی که ما تجربه‌ای طاقت‌فرسا را پشت سر می‌گذاریم، بدن ما تمام تلاش خود را می‌کند تا از ما در برابر آسیب بیشتر محافظت کند. واکنش‌ها، پاسخ‌ها و علائمی که ایجاد می‌شوند، بهترین تلاش روان ما برای دور نگه داشتن درد هستند.

بسیاری از افراد سعی می‌کنند از شر واکنش‌های خود به تروما خلاص شوند و آن‌ها را مشکل‌ساز می‌بینند. من آن‌ها را تشویق می‌کنم تا درک کنند که ترس، افسردگی، اجتناب، یا مصرف مواد (به عنوان مثال)، بهترین تلاش آن‌ها برای جلوگیری از تجربه مجدد تروما بوده است. تشکر از واکنش تروما، سیستم عصبی شما را آرام می‌کند و در را برای بهبودی بیشتر می‌گشاید.

۲. اعتماد کردن (Trusting)

در مرحله بعد، من به افراد اطمینان می‌دهم که آن‌ها تمام آنچه را که برای بهبودی نیاز دارند، در درون خود دارند. من به آن‌ها کمک می‌کنم تا به خرد درونی خود اعتماد کنند تا امنیت را پرورش دهند و به شفقت با خود (Self-compassion) برای آنچه تجربه کرده‌اند، دست یابند.

وقتی کسی دچار تروما می‌شود، برای بقا از خودش جدا می‌شود (دچار گسست می‌شود). من افراد را تشویق می‌کنم تا به قضاوت خود اعتماد کنند و یاد بگیرند که دوباره به شهود خود گوش دهند.

۳. دگرگونی (Transforming)

زمانی که فرد قدردان روش‌هایی باشد که پاسخ‌هایش کمک‌کننده بوده‌اند و یاد بگیرد به خود اعتماد کند، بهبودی قابل دستیابی است. بر اساس دانش فعلی علوم اعصاب و مدل‌های قدرتمند روان‌درمانی، سه مؤلفه اصلی برای دگرگونی وجود دارد:

1. مشاهده‌گری: تجربه باید مشاهده شود. این می‌تواند به صورت درونی اتفاق بیفتد (یعنی حضور ذهن‌آگاهانه با تجربه طاقت‌فرسا) یا می‌تواند با یک دوست قابل اعتماد یا متخصص به اشتراک گذاشته شود.
2. تجربه اصلاحی: پس از اینکه تجربه کاملاً مشاهده شد، نیاز به یک تجربه «نقض‌کننده» یا اصلاحی است؛ تجربه‌ای که متضاد با تروما باشد. برای مثال:

• اگر مورد تنفر واقع شده‌اند، نیاز دارند که احساس دوست داشته شدن کنند.
• اگر مورد غفلت قرار گرفته‌اند، نیاز به احساس ارتباط دارند.
• اگر مورد ضرب و شتم قرار گرفته‌اند، نیاز دارند که احساس امنیت فیزیکی کنند.

1. رهاسازی: حرکت از طریق مراحل بالا راه را برای رهاسازی واقعی هموار می‌کند. تمام افکار، احساسات و حس‌های فیزیکی مرتبط با تروما می‌توانند سپس رها شوند.

نکته مهم: اگر درمان تروما شامل مشاهده‌گری، تجربه اصلاحی و رهاسازی آنچه نگه داشته شده نباشد، بهبودی واقعی پایدار نخواهد بود.

۴. بازپس‌گیری قدرت (Taking back)

پس از اینکه فرد تروما را رها کرد، گزینه بخشیدن کسانی که به او آسیب رسانده‌اند را دارد. برخی انتخاب می‌کنند که هرگز نبخشند، که همیشه یک گزینه است؛ اما اگر بخشش ترجیح داده شود، احتمال وقوع آن پس از رخ دادن بهبودی بیشتر است.

بخشش برای کسی که می‌بخشد مفیدتر است تا برای کسی که بخشوده می‌شود. فرد آنچه اتفاق افتاده را تایید یا فراموش نمی‌کند، اما دیگر درد، خشم یا کینه‌توزی نسبت به شخصی که به او تعرض کرده را با خود حمل نمی‌کند.

شکستن چرخه تروما می‌تواند به صورت درونی یا در ارتباط با شخص دیگری اتفاق بیفتد. این امر می‌تواند در داخل یا خارج از اتاق درمان رخ دهد.

تروما عشق و ارتباط را مسدود می‌کند، و این عشق و ارتباط است که تروما را شفا می‌دهد.

زمانی که فردی چهار اصل (4Ts) شکستن چرخه تروما (قدردانی، اعتماد، دگرگونی و بازپس‌گیری قدرت) را دنبال می‌کند، می‌تواند زندگی‌ای را تجربه کند که کمتر زیر بار گذشته سنگینی می‌کند و بیشتر به خودِ اصیل خود (خودی که قبل از تروما وجود داشت) متصل می‌شود.